Dəridə qaşınma: səbəbləri, əlamətləri və müalicəsi
Dəridə qaşınma həm sadə dəri quruluğunda, həm allergik reaksiyalarda, həm də bəzi daxili xəstəliklərdə görülə bilən çox yayğın bir şikayətdir. Bəzən qaşınma ilə birlikdə qızartı, səpgi, qabıqlanma və yanma olur, bəzən isə dəri səthində heç nə görünmədən yalnız qaşınma hiss edilir. Bu səbəbdən dəridə qaşınmanın səbəbləri həmişə eyni olmur və düzgün yanaşma üçün səbəbin dəqiq qiymətləndirilməsi vacibdir.
Əgər qaşınma uzun sürürsə, gecələr artırsa, bütün bədənə yayılırsa və ya arıqlama, halsızlıq, saralma, hərarət, nəfəs darlığı kimi əlavə əlamətlərlə müşayiət olunursa, mütləq dermatoloq müayinəsi lazımdır. Aşağıda dəridə qaşınma barədə ən vacib səbəbləri, əlamətləri, nə zaman dəri həkiminə müraciət etməli olduğunuzu və hansı müalicə üsullarının seçildiyini izah edirəm.
MÜNDƏRİCAT
- Dəridə qaşınma nədir?
- Dəridə qaşınmanın səbəbləri
- Dəridə qaşınma əlamətləri
- Dəridə qaşınmada ilkin yanaşma diaqramı
- Quru dəridə qaşınma
- Dəridə qızartı və qaşınma
- Dəridə səpki və qaşınma
- Qaşınma səbəbləri üzrə cədvəl
- Qaşınmanın müalicəsi
- Qaşınma üçün maz və krem
- Qaşınma üçün dərman
- Qaşınmanın qarşısını almaq
- Nə zaman dermatoloqa müraciət etməli?
- Tez-tez verilən suallar
Dəridə qaşınma nədir?
Dəridə qaşınma dərini qaşımaq istəyi yaradan narahatedici hissdir. Bu şikayət bədənin müəyyən bir nahiyəsində lokal şəkildə ola bilər və ya bütün bədənə yayıla bilər. Qaşınma qısa müddətli olduqda sadə səbəblərlə bağlı ola bilər, lakin uzunmüddətli, təkrarlayan və gecələr artan qaşınma hallarında səbəbi daha geniş araşdırmaq lazımdır.
Qaşınma bəzi insanlarda yalnız quruluqla gedir, bəzi insanlarda isə qızartı, səpgi, suluqlar, soyulma, çatlama və hətta yara izi yarada bilir. Xüsusilə çox qaşımaq dəridə ikincili zədələnmə və infeksiya riskini artırır.
Dəridə qaşınmanın səbəbləri
Dəridə qaşınmanın səbəbləri ümumilikdə 4 böyük qrupa bölünə bilər: dəri xəstəlikləri, allergik və qıcıqlandırıcı faktorlar, infeksiyalar-parazitlər, daxili xəstəliklər və bəzi dərmanlar. Lakin, dəridə qaşınma özü də ayrıca bir dəri xəstəliyidir adına pruritis da deyilir.
Dəri xəstəlikləri
- Ekzema və atopik dermatit
- Kontakt dermatit
- Psoriaz
- Quru dəri (kseroz)
- Övrə (urtikaria)
İnfeksiyalar və parazitlər
- Qotur
- Göbələk infeksiyaları
- Bəzi bakterial dəri infeksiyaları
- Həşərat dişləmələri
Allergik və qıcıqlandırıcı səbəblər
- Sabun, şampun, kosmetik məhsullar
- Yuyucu vasitələr
- Parfüm və ətirli kremlər
- Yun və sintetik geyimlər
- Bəzi qidalar və dərman reaksiyaları
Daxili xəstəliklər
- Qaraciyər və öd yolları xəstəlikləri
- Böyrək xəstəlikləri
- Qalxanabənzər vəz problemləri
- Dəmir çatışmazlığı və bəzi qan xəstəlikləri
- Şəkərli diabet
Psixogen və sinir mənşəli faktorlar
- Stress və təşviş halları
- Sinir zədələnməsi ilə bağlı qaşınmalar
Dəridə qaşınma əlamətləri
Dəridə qaşınma əlamətləri yalnız qaşınma hissindən ibarət olmur. Səbəbdən asılı olaraq aşağıdakı əlamətlər də görülə bilər:
- Qızartı
- Səpgi və ya qabarcıq
- Quruluq və qabıqlanma
- Qaşıntılı köpəşmələr
- Yanma və sancma hissi
- Çatlama və soyulma
- Qaşımağa bağlı yara izləri
- Gecə daha çox artan qaşınma
Əgər qaşınma ilə yanaşı saralma, arıqlama, halsızlıq, yüksək hərarət, limfa düyünlərində böyümə və ya nəfəs darlığı varsa, səbəb yalnız dəri ilə bağlı olmaya bilər.
Dəridə qaşınmada ilkin yanaşma diaqramı
Bəli Ekzema, kontakt dermatit, övrə, qotur, göbələk, həşərat dişləməsi ehtimalı daha yüksəkdir. | Xeyr Quru dəri, dərman reaksiyası, daxili xəstəliklər, stress və ya sinir mənşəli səbəblər araşdırılmalıdır. |
Quru dəridə qaşınma
Quru dəridə qaşınma çox rast gəlinən səbəblərdən biridir. Xüsusilə qış aylarında, isti su ilə tez-tez yuyunanda, sərt sabun və duş geli istifadə etdikdə, yaş artdıqca və kifayət qədər nəmləndirici istifadə olunmadıqda dəri quruyur və qaşınır.
Quru dəridə qaşınmanın tipik əlamətləri
- Dərinin dartılması
- Ağ pulcuqlanma və qabıqlanma
- Xüsusilə ayaq, qol və bel nahiyəsində qaşınma
- Duşdan sonra artan narahatlıq
Belə hallarda düzgün nəmləndirici seçimi, isti suyun azaldılması və ətirli məhsullardan uzaq durmaq çox vacibdir.
Dəridə qızartı və qaşınma
Dəridə qızartı qaşınma çox vaxt iltihabi və ya allergik proseslərdə görülür. Ən çox düşündüyümüz səbəblər ekzema, kontakt dermatit, övrə, həşərat dişləmələri və bəzi dərman reaksiyalarıdır.
Dəridə qızartı və qaşınma nə zaman daha ciddi ola bilər?
- Qızartı sürətlə yayılırsa
- Şişkinliklə müşayiət olunursa
- Dodaq və göz ətrafında ödem varsa
- Nəfəs darlığı və boğulma hissi əlavə olunursa
Bu hallarda təcili tibbi yardım lazım ola bilər.
Dəridə səpgi və qaşınma
Dəridə səpgi qaşınma birlikdə olduqda səbəbi daha çox dəri xəstəlikləri və infeksiyalar istiqamətində araşdırırıq. Səpginin görnüşü diaqnoz üçün çox vacibdir: xırda papulalar, qabarcıqlar, halqaşəkilli səpgilər, qaşımağa bağlı cızıq izləri və ya suluq verən sahələr müxtəlif xəstəlikləri düşündürə bilər.
Səpgi ilə gedən qaşınmada ehtimal olunan səbəblər
- Ekzema
- Qotur
- Göbələk infeksiyası
- Övrə
- Kontakt allergiya
- Uşaqlarda və böyüklərdə bəzi virus səpgiləri
Qaşınma səbəbləri üzrə cədvəl
| Mümkün səbəb | Tipik əlamətlər | Nə ilə seçilir? |
|---|---|---|
| Quru dəri | Qabıqlanma, dartılma, duşdan sonra artma | Qışda və isti su sonrası daha çox olur |
| Ekzema | Qızartı, quruluq, qaşınma, bəzən suluq | Xroniki təkrarlaya bilər |
| Kontakt dermatit | Məhsulla təmasdan sonra qızartı və qaşınma | Yeni krem, sabun, boya, metal sonrası başlaya bilər |
| Qotur | Gecə artan güclü qaşınma, xırda səpgilər | Ailə üzvlərində də qaşınma ola bilər |
| Göbələk | Halqaşəkilli, kənarı daha aktiv səpgilər | Qasıq, bədən və ayaqlarda tez görülür |
| Daxili xəstəliklər | Bəzən görünən səpgi olmur, ümumi qaşınma olur | Qan analizləri və əlavə müayinə tələb oluna bilər |
Qaşınmanın müalicəsi
Qaşınmanın müalicəsi səbəbdən asılıdır. Yəni yalnız “qaşınmanın dərmanı” axtarmaq kifayət deyil. Əgər səbəb qoturdursa bir cür, ekzema və ya allergiyadırsa başqa cür, daxili xəstəlikdirsə tam başqa yanaşma seçilir.
Ümumi yanaşma
- Səbəbin dəqiq müəyyən edilməsi
- Dərinin baryerinin bərpası və nəmləndirilməsi
- Qıcıqlandırıcı və allergenlərin uzaqlaşdırılması
- Ehtiyac olduqda topik və ya sistemik müalicə
- İkincili infeksiya varsa onun müalicəsi
Qaşınma üçün maz və krem
Qaşınma üçün maz, krem və ya losyon seçimi tamamilə səbəbdən asılıdır. Eyni məhsul hər qaşınmada uyğun olmur. Məsələn:
- Nəmləndirici kremlər: quru dəridə qaşınma zamanı çox vacibdir
- Kortizon tərkibli kremlər: bəzi ekzema və allergik iltihablarda həkim nəzarəti ilə istifadə olunur
- Antifunqal kremlər: göbələkdə seçilir
- Antiparazitar preparatlar: qoturda istifadə olunur
Yanlış maz istifadəsi bəzən xəstəliyi gizlədir, uzadır və ya daha da ağırlaşdırır. Xüsusilə tərkibi bilinməyən qarışıq kremlərdən uzaq durmaq lazımdır.
Qaşınma üçün dərman
Qaşınma üçün dərman anlayışı çox genişdir. Bəzi hallarda ağızdan qəbul olunan antihistaminlər, bəzi hallarda isə tamamilə fərqli preparatlar lazım olur. Dərman seçimi aşağıdakılardan asılıdır:
- Qaşınmanın allergik olub-olmaması
- Qaşınmanın gecə artıb-artmaması
- Dəridə səpginin olub-olmaması
- Göbələk, qotur və ya bakterial səbəbin olub-olmaması
- Daxili xəstəlik şübhəsi
Qaşınmaya qarşı dərman dermatoloq məsləhəti olmadan seçildikdə diaqnozu gecikdirə bilər. Xüsusilə hamilələrdə, uşaqlarda, yaşlılarda və xroniki xəstəliyi olanlarda dərman seçimi daha diqqətli aparılmalıdır.
Qaşınmanın qarşısını almaq
Qaşınmanın qarşısını almaq üçün aşağıdakı sadə addımlar çox faydalı ola bilər:
- Çox isti su ilə duş qəbul etməyin
- Duş müddətini uzatmayın
- Duşdan dərhal sonra nəmləndirici çəkin
- Ətirli sabun və duş gellərini azaltın
- Yun və kobud parçalı geyimlərdən uzaq durun
- Dərini qaşımaq əvəzinə soyuq kompres tətbiq edin
- Yeni istifadə etdiyiniz kosmetik məhsulları nəzərdən keçirin
- Uzun sürən qaşınmada özbaşına müalicəni uzatmayın
Nə zaman dermatoloqa müraciət etməli?
Aşağıdakı hallarda dermatoloq müayinəsini gecikdirməyin:
- Qaşınma 2-3 həftədən çox davam edirsə
- Bütün bədənə yayılırsa
- Gecələr şiddətlənirsə
- Dəridə qızartı, səpgi, yara və ya irin varsa
- Ailə üzvlərində də oxşar qaşınma başlayıbsa
- Arıqlama, halsızlıq, saralma və hərarət əlavə olunursa
- Qaşınma gündəlik həyatı və yuxunu pozursa
Unutmayın: dəridə qaşınma bəzən sadə quruluqdan, bəzən isə mütləq araşdırılmalı olan xəstəliklərdən xəbər verə bilər. Doğru müalicə üçün ilk addım səbəbi düzgün müəyyən etməkdir.
Tez-tez verilən suallar
Dəridə qaşınma niyə olur?
Dəridə qaşınma quru dəri, ekzema, allergiya, qotur, göbələk, kosmetik qıcıqlanma, bəzi dərmanlar və daxili xəstəliklər səbəbilə yarana bilər. Səbəb həmişə eyni olmur. Yaxşı bir dermatoloq hamısını araşdırır.
Dəridə qaşınmanın səbəbləri necə müəyyən edilir?
Şikayətin müddəti, gecə artıb-artmaması, səpgi və qızartının olub-olmaması, istifadə olunan məhsullar, dərmanlar və yanaşı simptomlar qiymətləndirilir. Bəzən analiz və əlavə müayinələr də lazım olur.
Quru dəridə qaşınma necə azalır?
İsti sudan uzaq durmaq, duşdan sonra bol nəmləndirici istifadə etmək, ətirli sabunları azaltmaq və dərini qıcıqlandıran məhsullardan uzaq qalmaq çox zaman fayda verir.
Dəridə qızartı və qaşınma allergiya əlaməti ola bilərmi?
Bəli, xüsusilə kontakt dermatit və övrə kimi hallarda qızartı və qaşınma birlikdə görülür. Ancaq ekzema, infeksiya və digər iltihabi dəri xəstəlikləri də eyni əlamətləri verə bilər.
Dəridə səpgi və qaşınma olanda hansı xəstəliklər düşünülür?
Ekzema, qotur, göbələk, kontakt dermatit, övrə və bəzi virus səpgiləri ilk düşünülən səbəblər sırasındadır. Səpginin görnüşü diaqnoz üçün çox önəmlidir.
Qaşınma üçün maz istifadə etmək olarmı?
Olarmı sualının cavabı səbəbdən asılıdır. Hər qaşınmaya eyni maz uyğun deyil. Quru dəri üçün nəmləndirici, göbələk üçün antifunqal, bəzi iltihabi hallarda isə dermatoloq məsləhəti ilə kortizonlu krem lazım ola bilər.
Qaşınma üçün dərman qəbul etmək təhlükəlidirmi?
Özbaşına dərman qəbul etmək düzgün deyil. Çünki qaşınmanın səbəbi bilinmədən seçilən dərman diaqnozu gizlədə və ya uyğun olmayan müalicəyə səbəb ola bilər.
Dəridə qaşınma nə zaman təhlükəli sayılır?
Qaşınma uzun sürürsə, bütün bədənə yayılırsa, gecələr artırsa, saralma, arıqlama, halsızlıq, hərarət və ya nəfəs darlığı ilə birlikdədirsə, mütləq dəri həkiminə müraciət olunmalıdır.
Qeyd: Bu məqalə məlumat xarakterlidir. Dəridə qaşınma uzun sürərsə və ya təkrarlanarsa, diaqnoz və uyğun müalicə üçün dermatoloq müayinəsi vacibdir.
4 Responses
Salama doktor. Bir neçə həkimə də getmişəm çox üzr isdiyirem pemis və xaya nahiyəsində güclü qaşına və yaralar var və 3 aydır ki bunnan əziyyət çəkirəm heç bir həkimə diaqnoz qoya bilmir dəhşətli qaşınma verir yatmaqla da qoymur təkrar bir müalicəsi var bunun?
Salam. Qaşıntının 1001 səbəbi var məqalədən də görəsndiyi kimi. Cinsi qaşınma xüsusi yanaşma tələb edir. Səbəbləri isə çoxdur. Əyani müayinələrdən sonra diaqnozu dəqiqləşdirmək olar. Müraciət edə bilərsiz. Ünvan: HB Güven Klinikası. Atatürk prospekti ilə Əcəmi Naxcivani küçəsinin kəsişməsi. Ayna Sultanova heykəlinin arxası. Bazar günü xaric hər gün 10:00-15:00 arası xəstə qəbul edilir. ☎️: (051) 444 66 44, 🌐: https://mehdiiskandarli.com Gəlmədən əvvəl yuxarıda qeyd edilən nömrə ilə iş vaxtlarında, vatsapla isə istənilən vaxt əlaqə saxlayaraq randevu almanız xahiş olunur 🍃🌺☘️
Salam mənim qaynanam 1 şldən çoxdu bədənin hər yerində qaşıntı var üzdə heçnə görünmür, ancaq deyir elə bil dərimin altında nəsə gəzir qaşıntı verir ən çoxda gecələr qaşınır daxili orqanlarına kimi yoxlanıb ciddi heç bir problem yoxdu ama aldığı müalicələrin də heç bir xeyri olmadı , nədə olar bu qaşıntı?
Salam. Qaşıntının 1001 xarici və daxili səbəbi ola bilər. Müayinə edib testlərdən keçirməsək düzəlməz. Müraciət edin köməklik edərik. Hörmətlə