Yağlı dəri müalicəsi – səbəbləri, düzgün qulluq və yağlanmanı azaltma üsulları

Yağlı dəri müalicəsi yalnız dərini tez-tez yumaq və ya yağlı görünüşü müvəqqəti aradan qaldırmaqdan ibarət deyil. Dərinin həddindən artıq yağlanması piy vəzilərinin çox sebum ifraz etməsi ilə əlaqədardır və tibbdə bu vəziyyət seboreya və ya hiperseborreya adlandırıla bilər.

Yağlı dəridə üz parlaq görünə, məsamələr daha nəzərəçarpan ola, qara nöqtələr və sızanaqlar daha asan yarana bilər. Bəzi insanlarda eyni zamanda saç dərisinin yağlanması, kəpəklənmə və seboreik dermatit də müşahidə olunur.

Yağlılığı azaltmaq mümkündür, lakin hər insanda dərinin yağlanmasını birdəfəlik və daimi olaraq aradan qaldıran universal müalicə yoxdur. Ən yaxşı nəticə səbəbin müəyyən edilməsi, düzgün gündəlik dəri qulluğu və lazım gəldikdə dermatoloji müalicənin birlikdə tətbiqi ilə əldə edilir.

Yağlı dəri nədir?

Yağlı dəri əsas dəri tiplərindən biridir. Dəri tipi əsasən sebum istehsalı, nəmlik səviyyəsi və dərinin baryer xüsusiyyətləri ilə müəyyən olunur. Yağlı dəri piy vəzilərinin normaldan daha çox sebum istehsal etdiyi dəri xüsusiyyətidir. Sebum dərinin təbii yağ təbəqəsidir və normal miqdarda olduqda dərinin baryer funksiyasının qorunmasına kömək edir.

Problem sebum istehsalı həddindən artıq olduqda yaranır. Bu zaman üz, xüsusilə alın, burun və çənədən ibarət T-zona gün ərzində parlaq və yağlı görünə bilər.

Yağlı dəri üçün xarakterik xüsusiyyətlər bunlardır:

• üzdə tez yaranan yağlı parlaqlıq;
• alın, burun və çənədə daha çox yağlanma;
• məsamələrin daha nəzərəçarpan görünməsi;
• qara və ağ nöqtələrin yaranmasına meyllilik;
• sızanaqların daha tez-tez meydana çıxması;
• makiyajın gün ərzində tez pozulması;
• bəzən saç və baş dərisinin də yağlı olması.

Yağlı dəri özü mütləq xəstəlik demək deyil. Lakin həddindən artıq yağlanma insanı narahat edirsə və akne, seboreik dermatit və digər problemlərlə birlikdədirsə, dermatoloji qiymətləndirmə faydalı ola bilər.

Yağlı dəri nədən yaranır?

Yağlı dəri səbəbləri müxtəlifdir. Ən mühüm amillər genetik xüsusiyyətlər və piy vəzilərinin androgen hormonlarına həssaslığıdır.

Dərinin təbii olaraq yağlı olması çox vaxt hər hansı daxili xəstəliyin olması demək deyil. Lakin yağlanma qəfil və nəzərəçarpan şəkildə artırsa və bununla birlikdə başqa hormonal əlamətlər yaranırsa səbəb ayrıca araşdırıla bilər.

Üzün yağlanması nədən yaranır?

Üzün yağlanması ən çox alın, burun və çənədə nəzərə çarpır. Bunun səbəbi üzün bu nahiyələrində piy vəzilərinin daha aktiv olmasıdır.

Üz səhər təmiz göründüyü halda bir neçə saat sonra yenidən parıldaya bilər. Bu, dərinin çirkli olması mənasına gəlmir. Əsas səbəb piy vəzilərinin sebum ifrazıdır.

Üz niyə tez yağlanır?

Genetik meyllilik, yaş, hormonal aktivlik, isti-rütubətli hava və uyğun olmayan kosmetik vasitələr yağlı görünüşün artmasına təsir edə bilər.

Üzü gün ərzində dəfələrlə sərt sabunla yumaq isə problemi həll etmir. Əksinə, qıcıqlanma və dəri baryerinin zədələnməsinə səbəb ola bilər.

Yağlı dərinin hormonal səbəbləri hansılardır?

Piy vəzilərinin fəaliyyətinə androgen hormonlarının mühüm təsiri vardır. Buna görə yeniyetməlik dövründə həm dəri yağlanması, həm də sızanaqlar daha çox müşahidə olunur.

Qadınlarda güclü yağlanma aşağıdakı əlamətlərlə birlikdədirsə hormonal qiymətləndirməyə ehtiyac yarana bilər:

• aybaşı pozğunluğu;
• üz və bədəndə tüklənmənin artması;
• qəfil və ya ağır akne;
• başın ön və təpə hissəsində saç seyrəlməsi;
• digər androgen artımı əlamətləri.

Belə hallarda polikistik yumurtalıq sindromu və digər hiperandrogenizm səbəbləri klinik vəziyyətə uyğun olaraq araşdırıla bilər.

Yağlı dəri müalicəsi necə aparılır?

Yağlı dəri müalicəsi problemin ağırlığından və yanaşı dəri xəstəliklərinin olub-olmamasından asılıdır.

Yüngül yağlanmada düzgün gündəlik qulluq kifayət edə bilər. Qara nöqtə, sızanaq, seboreik dermatit və ya çox güclü sebum istehsalı olduqda isə aktiv tərkibli dermokosmetik məhsullar və ya dermatoloq tərəfindən təyin edilən dərmanlar lazım ola bilər.

Yağlı dəriyə qulluq necə olmalıdır?

Yağlı dəri ilə quru dəri bir-birindən fərqli dəri xüsusiyyətləridir. Bununla belə yağlı dəri də susuz qala və dəri baryeri zədələnə bilər. Buna görə yağlı dəridə nəmləndiricidən tamamilə imtina etmək düzgün deyil. Yağlı dəriyə qulluq zamanı əsas məqsəd dəridəki bütün yağı tamamilə aradan qaldırmaq deyil. Dərinin təbii baryerini qorumaqla artıq sebum və məsamə tutulmasını nəzarətdə saxlamaq lazımdır.

Yağlı dəri üçün səhər rutini

1. Dərini yumşaq üz yuma vasitəsi ilə təmizləyin.
2. Ehtiyac varsa dəriyə uyğun aktiv tərkibli məhsul istifadə edin.
3. Yüngül, non-comedogenic nəmləndirici tətbiq edin.
4. SPF 30 və ya daha yüksək geniş spektrli günəşdən qoruyucu istifadə edin.

Yağlı dəri üçün axşam rutini

1. Makiyaj və günəşdən qoruyucu vasitəni tam təmizləyin.
2. Üzü yumşaq təmizləyici ilə yuyun.
3. Dermatoloq tərəfindən tövsiyə edilən aktiv məhsulu tətbiq edin.
4. Dərini həddindən artıq qurutmayan yüngül nəmləndirici istifadə edin.

Yağlı dərinin də nəmləndirilməyə ehtiyacı vardır. Dərinin yağlı olması onun kifayət qədər nəmlənmiş olması demək deyil.

Yağlı dəri üçün üz yuma geli necə seçilir?

Yağlı dəri üçün üz yuma geli dərini təmizləməli, lakin yuyulduqdan sonra güclü dartınma, yanma və qızartı yaratmamalıdır.

Çox güclü sabunlar, spirt tərkibli təmizləyicilər və gündə dəfələrlə üz yumaq dəri baryerini qıcıqlandıra bilər.

Ümumiyyətlə aşağıdakı xüsusiyyətlərə üstünlük verilə bilər:

• yumşaq təmizləyici baza;
• non-comedogenic formul;
• oil-free məhsullar;
• akne meyli varsa uyğun salisil turşulu preparatlar;
• qıcıqlandırıcı ətir və yüksək spirt tərkibinin olmaması.

Üzü adətən səhər və axşam, həmçinin güclü tərləmədən sonra yumaq kifayətdir.

Yağlı dəri üçün krem necə seçilməlidir?

Yağlı dərisi olan insanlar bəzən nəmləndirici kremdən tamamilə imtina edirlər. Bu düzgün yanaşma deyil.

Yağlı dəri üçün krem seçərkən yüngül teksturalı, oil-free və non-comedogenic məhsullar daha uyğun ola bilər.

Gel-krem və su əsaslı nəmləndiricilər bir çox yağlı dəri tipində daha komfortlu hiss olunur. Məqsəd dərini əlavə olaraq yağlandırmadan onun baryer funksiyasını qorumaqdır.

Yağlı dəri üçün günəş kremi necə olmalıdır?

Yağlı dəri günəşdən qoruyucu istifadəsinə mane olmamalıdır. SPF 30 və ya daha yüksək, geniş spektrli və non-comedogenic günəşdən qoruyucu seçilə bilər.

Salisil turşusu yağlı dəri üçün faydalıdırmı?

Salisil turşusu yağda həll olan beta-hidroksi turşudur və məsamələrin daxilindəki yağlı material və keratinin azalmasına kömək edə bilər.

Xüsusilə yağlı dəri ilə birlikdə qara nöqtə, ağ nöqtə və komedonal akne olan insanlarda faydalı ola bilər.

Lakin daha yüksək konsentrasiya və çox tez-tez istifadə dəridə quruluq, yanma və qıcıqlanma yarada bilər. Buna görə daha çox məhsul istifadə etmək daha yaxşı nəticə demək deyil.

Niasinamid dəri yağlanmasını azaldırmı?

Niasinamid – vitamin B3-ün bir formasıdır və yağlı dəri üçün nəzərdə tutulmuş bir çox dermokosmetik məhsulun tərkibində istifadə edilir.

Məhdud klinik tədqiqatlarda topikal niasinamidin bəzi insanlarda səth sebumunun azalmasına kömək edə biləcəyi göstərilib. Bundan əlavə dəri baryerinin funksiyasına dəstək verir.

Niasinamid yağlı dərinin birdəfəlik müalicəsi deyil, lakin düzgün dəri qulluq proqramının bir hissəsi ola bilər.

Retinoidlər yağlı dəridə nə zaman istifadə olunur?

Topikal retinoidlər xüsusilə yağlı dəri ilə yanaşı komedonlar və akne varsa dermatologiyada geniş istifadə olunur.

Retinoidlər follikul daxilində keratinizasiyanı normallaşdırmağa, qara və ağ nöqtələrin yaranmasını azaltmağa kömək edir. Bəzi tədqiqatlarda topikal retinoidlərin sebum ifrazına da müəyyən təsiri göstərilmişdir.

Lakin retinoidlər ilk həftələrdə quruluq, qabıqlanma və qıcıqlanma yarada bilər. Preparat və istifadə tezliyi dəri tipinə uyğun seçilməlidir.

İzotretinoin yağlı dəri müalicəsində istifadə edilirmi?

Sistemik izotretinoin piy vəzilərinin ölçüsünü və sebum istehsalını güclü şəkildə azalda bilən dərmandır. Buna görə izotretinoin qəbul edən akne pasientlərində dəri və saç yağlanması çox vaxt nəzərəçarpacaq dərəcədə azalır.

Lakin izotretinoin sadəcə üzdə kosmetik parlaqlıq olduğu üçün özbaşına qəbul ediləcək preparat deyil. Əsas istifadəsi uyğun göstəriş olan ağır, çapıq riski yüksək və ya standart müalicələrə davamlı aknedir. Seçilmiş ağır seboreya hallarında dermatoloq fərdi olaraq sistem müalicəsini nəzərdən keçirə bilər.

Müalicə sebum istehsalını əhəmiyyətli şəkildə azalda bilsə də, dərinin gələcəkdə heç vaxt yenidən yağlanmayacağına zəmanət vermir.

Yağlı dəri və geniş məsamələr arasında əlaqə varmı?

Bəli. Yağlı dəriyə sahib insanlarda məsamələr daha nəzərəçarpan görünə bilər. Sebum, ölü hüceyrələr və komedonlar follikul dəliklərinin görünüşünü daha da böyüdə bilər.

Məsamələri anatomik olaraq birdəfəlik “bağlamaq” mümkün deyil. Lakin yağlanmanın, komedonların və günəş zədəsinin düzgün idarə olunması məsamələrin daha az nəzərəçarpan görünməsinə kömək edə bilər.

Geniş məsamələri azaltmaq üçün nə etmək olar?

• non-comedogenic məhsullardan istifadə etmək;
• üzü yumşaq şəkildə gündə iki dəfə təmizləmək;
• uyğun hallarda salisil turşusu istifadə etmək;
• akne və komedonları düzgün müalicə etmək;
• gündəlik günəşdən qorunmaq;
• uyğun pasientlərdə dermatoloq tərəfindən retinoid müalicəsini nəzərdən keçirmək.

Yağlı dəri sızanaq yaradırmı?

Sebum istehsalının artması aknenin patogenezində rol oynayan əsas faktorlardan biridir. Lakin yağlı dərisi olan hər insanda sızanaq yaranmır.

Aknenin formalaşmasında sebum artımı ilə yanaşı follikulun tutulması, Cutibacterium acnes və iltihabi proseslər də iştirak edir.

Yağlı dəri ilə birlikdə qara nöqtələr, irinli sızanaqlar və ya ağrılı düyünlər varsa, yalnız yağlılığı azaltmağa deyil, aknenin özünə yönəlmiş müalicə aparılmalıdır.

Bu mövzu haqqında ətraflı məlumat üçün

sızanaq xəstəliyinin yaranması və müalicəsi

haqqında məqaləyə baxa bilərsiniz.

Yağlı dəri və seboreik dermatit eyni şeydirmi?

Xeyr. Yağlı dəri və seboreik dermatit eyni anlayış deyil.

Seboreik dermatitdə yağlılıqla yanaşı burun kənarlarında, qaşlarda, qulaq ətrafında və saç dərisində qızartı, qaşınma və sarımtıl-yağlı qabıqlanma yarana bilər.

Yağlı saç və saç dərisinin yağlanması necə azaldılır?

Üz dərisi ilə yanaşı baş dərisində də çoxlu piy vəziləri olduğu üçün bəzi insanlarda yağlı dəri və yağlı saç birlikdə müşahidə olunur.

Saçı ehtiyac olduqda müntəzəm yumaq olar. Saçın yuyulmaması piy vəzilərinin fəaliyyətini “öyrədərək” daimi şəkildə azaltmır.

Yağlanma ilə yanaşı saç dibində qızartı, qaşınma və yağlı-sarı kəpək varsa seboreik dermatit də nəzərə alınmalıdır.

Bu mövzu haqqında

saçlarda kəpəklənmə və yağlı baş dərisi

məqaləsini oxuya bilərsiniz.

Əgər yağlanma burun estetik əməliyyatından sonra nəzərəçarpacaq şəkildə yaranıbsa,

burun əməliyyatından sonra dəri yağlanması

haqqında ayrıca məqaləyə baxa bilərsiniz.

Yağlı dəriyə qulluq zamanı ən çox edilən səhvlər

Yağlılığı tez azaltmaq istəyi bəzən dərinin həddindən artıq aqressiv şəkildə təmizlənməsinə səbəb olur.

Üzü gündə çox dəfə yumaq

Üzü çox tez-tez yumaq yağlı dərinin uzunmüddətli həlli deyil və qıcıqlanmanı artıra bilər.

Sərt sabun və spirt istifadə etmək

Güclü təmizləyicilər müvəqqəti olaraq yağlı hissi aradan qaldıra bilər, lakin dəri baryerini zədələyə və qızartı, yanma və həssaslıq yarada bilər.

Nəmləndiricidən tamamilə imtina etmək

Yağlı dərinin də nəmləndiriciyə ehtiyacı vardır. Əsas məsələ ağır və komedogen krem əvəzinə uyğun teksturalı məhsul seçməkdir.

Məsamələri sıxmaq

Qara nöqtələri və məsamələri davamlı sıxmaq iltihab, yara və postinflamatuar ləkə riskini artıra bilər.

Bir neçə aktiv maddəni eyni anda başlamaq

Salisil turşusu, retinoid və digər aktiv məhsulları eyni zamanda və çox tez-tez istifadə etmək dərini qıcıqlandıra bilər. Dəri qulluq proqramı mərhələli qurulmalıdır.

Yağlı dəri üçün nə zaman dermatoloqa müraciət edilməlidir?

Aşağıdakı hallarda dermatoloq müayinəsi faydalı ola bilər:

• dəri yağlanması çox güclüdürsə;
• qulluq vasitələri ilə nəzarətə alınmırsa;
• çoxlu qara və ağ nöqtələr yaranırsa;
• iltihablı və ağrılı sızanaqlar varsa;
• akne çapıqları yaranmağa başlayırsa;
• üzdə qızartı və qabıqlanma da varsa;
• saç dərisinin həddindən artıq yağlanması və kəpəklənməsi varsa;
• yağlanma qəfil başlayıb və sürətlə artıbsa;
• qadınlarda aybaşı pozğunluğu və tüklənmə kimi hormonal əlamətlər də varsa.

Dermatoloq yağlılığın sadəcə dəri tipi olduğunu, akne və ya seboreik dermatitlə əlaqəli olduğunu, yaxud əlavə hormonal qiymətləndirməyə ehtiyac olub-olmadığını müəyyən edə bilər.

Yağlı dəri müalicəsi haqqında tez-tez verilən suallar

Yağlı dərinin tam müalicəsi varmı?

Dərinin təbii yağlanma xüsusiyyətini hər insanda ömürlük aradan qaldıran universal müalicə yoxdur. Lakin düzgün qulluq və dermatoloji müalicə ilə sebum ifrazını və yağlı görünüşü əhəmiyyətli şəkildə azaltmaq mümkündür.

Üz yağlanmasını necə azaltmaq olar?

Üzü gündə iki dəfə yumşaq təmizləyici ilə yumaq, non-komedogenic məhsullar seçmək, uyğun nəmləndirici və günəşdən qoruyucu istifadə etmək əsas addımlardır. Salisil turşusu, niasinamid və ya reseptli preparatlar dəri vəziyyətinə görə əlavə oluna bilər.

Yağlı dəri üçün hansı krem yaxşıdır?

Universal olaraq hamıya uyğun bir krem yoxdur. Adətən yüngül teksturalı, oil-free və non-comedogenic nəmləndiricilər yağlı dəri üçün daha komfortlu olur.

Yağlı dəri üçün salisil turşusu istifadə etmək olar?

Bəli. Xüsusilə yağlı dəri ilə yanaşı komedon və akne meyli varsa salisil turşusu faydalı ola bilər. Həddindən artıq istifadə isə quruluq və qıcıqlanma yarada bilər.

Yağlı dəri üçün niasinamid faydalıdırmı?

Bəzi klinik məlumatlar topikal niasinamidin səth sebumunun azalmasına kömək edə biləcəyini göstərir. Bununla yanaşı niasinamid dəri baryerini dəstəkləyən qulluq tərkibidir.

Yağlı dəri üçün nəmləndirici lazımdırmı?

Bəli. Dərinin yağlı olması onun kifayət qədər nəmlənmiş olması demək deyil. Yüngül və non-comedogenic nəmləndirici istifadə edilə bilər.

Yağlı dəri sızanaq deməkdirmi?

Xeyr. Yağlı dəri akne riskinə töhfə verə bilər, lakin yağlı dərisi olan hər insanda sızanaq olmur.

Yağlı dəri yaş artdıqca azalırmı?

Bir çox insanda yaş artdıqca piy vəzilərinin fəaliyyəti dəyişir və yağlanma azala bilər. Bununla belə genetik və hormonal xüsusiyyətlər səbəbindən yağlı dəri yetkin yaşlarda da davam edə bilər.

İzotretinoin yağlı dərini tamamilə yox edirmi?

İzotretinoin sebum istehsalını çox güclü azalda bilər. Təsir müalicədən sonra da müəyyən müddət davam edə bilər, lakin hər insanda yağlanmanın ömürlük tam yox olacağına zəmanət vermək olmaz.

Nəticə

Yağlı dəri müalicəsi dərini mümkün qədər qurutmağa deyil, artıq sebumu nəzarətdə saxlamağa və dəri baryerini qorumağa əsaslanmalıdır.

Yüngül yağlanmada düzgün üz yuma geli, non-comedogenic nəmləndirici və günəşdən qoruyucu çox vaxt əsas qulluq proqramını təşkil edir. Salisil turşusu və niasinamid kimi aktiv maddələr seçilmiş insanlarda əlavə fayda verə bilər.

Yağlılıqla birlikdə çoxlu komedonlar, sızanaqlar, seboreik dermatit və ya ciddi sebum artımı varsa dermatoloq topikal retinoidlər və digər reseptli müalicələrdən istifadə edə bilər. Sistemik izotretinoin isə güclü sebumazaldıcı təsirə malik olsa da, yalnız uyğun tibbi göstəriş və dermatoloq nəzarəti ilə istifadə edilməlidir.

Elmi mənbələr

• American Academy of Dermatology – How to control oily skin
  
• DermNet – Seborrhoea / oily skin
  
• Endly DC, Miller RA. Oily Skin: A Review of Treatment Options
  
• The effect of 2% niacinamide on facial sebum production