Ən yaxşı dermatoloq necə seçilir? Dermatoloq seçimində 12 vacib meyar

Dəri, saç və dırnaq problemlərində düzgün mütəxəssis seçimi həm diaqnozun dəqiqliyi, həm də lazımsız müayinə və müalicələrdən qorunmaq baxımından əhəmiyyətlidir. Ən yaxşı dermatoloq necə seçilir? sualının cavabı konkret bir həkimin adından daha çox onun ixtisas təhsili, klinik təcrübəsi, tibbi yanaşması və pasientlə münasibəti ilə bağlıdır.

Dermatoloq yalnız dəridə yaranan səpgilərlə məşğul olan həkim deyil. Dermatoloqun fəaliyyət sahəsinə dəri ilə yanaşı saç, dırnaq, selikli qişalar və dermatovenerologiyanın digər istiqamətləri də daxildir. Buna görə dermatoloq seçərkən yalnız reklam, sosial şəbəkə izləyicilərinin sayı və ya subyektiv rəylərə deyil, tibbi kvalifikasiya və klinik yanaşmaya diqqət etmək daha məqsədəuyğundur.

Ən yaxşı dermatoloq necə seçilir? 12 əsas meyar

“Ən yaxşı dermatoloq”, “yaxşı dermatoloq” və ya “məsləhətli dermatoloq” anlayışları subyektivdir. Daha düzgün yanaşma pasientin konkret probleminə uyğun təhsil, təcrübə və tibbi yanaşmaya malik mütəxəssis seçməkdir. Təəssüf ki, bəzi hallarda ölkəmizdə, dermatogiya sahəsində, ən yaxşı dermatoloq tərəfindən bir mənalı qarşılanmayan, mütərəqqi səhiyyəyə malik ölkələrin tibbi praktikasında görülməyən və ümumdünya səhiyyə təşkilatının (ÜST) məsləhət bilmədiyi üsul və metodlar tətbiq edilir. Bu isə soydaşlarımızın düçar olduğu dəri xəstəlikləri problemlərinin daha da pisləşməsinə səbəb olur. Haqlı olaraq bu da dəri xəstələrini daha etibarlı dəri həkimi axtarışına sövq edir. Dermatoloq Mehdi İskəndərli tərəfindən söylənilən fikirlərə əsasən həmvətənlərimizin rahatlığı naminə peşəkar dermatoloq xüsusiyyətinə dair  top 20 özəllik tərtib etmişdir: 

1. Dermatologiya üzrə rəsmi ixtisas təhsili

”Ən yaxşı dermatoloq necə seçilir” sualını verən insan üçün əsas meyarlardan biri həkimin dermatologiya və ya dermatovenerologiya üzrə rəsmi ixtisas hazırlığı keçib-keçməməsi olmalıdır. Dermatoloji xəstəliklərin diaqnostikası yalnız ümumi tibb təhsili deyil, bu sahədə xüsusi klinik hazırlıq tələb edir.

2. Konkret problem üzrə klinik təcrübə

Dermatologiya çox geniş sahədir. Psoriaz, atopik dermatit, avtoimmun dəri xəstəlikləri, saç tökülməsi, uşaq dermatologiyası və dəri xərçəngləri bir-birindən fərqli yanaşmalar tələb edə bilər. Buna görə pasientin problemi üzrə daha geniş klinik təcrübəsi olan dermatoloq seçmək faydalı ola bilər.

3. Diaqnoz klinik müayinəyə əsaslanmalıdır

Dəridə eyni görünən səpgilərin səbəbləri fərqli ola bilər. İnfeksiya, ekzema, allergik xəstəlik, autoimmun proses və hətta bəzi dəri şişləri bəzən oxşar görünüş yarada bilər. Buna görə dermatoloq anamnez və klinik müayinəni əsas götürməlidir.

4. Lazım olduqda əlavə diaqnostik üsullardan istifadə etməlidir

Bəzi hallarda dermatoskopiya, mikoloji müayinə, laborator analizlər və ya dəri biopsiyası diaqnozun dəqiqləşdirilməsinə kömək edə bilər. Lakin hər pasientə eyni geniş analiz paketinin verilməsi də düzgün yanaşma deyil.

5. Lazımsız analiz və müalicələrdən çəkinməlidir

”Ən yaxşı dermatoloq necə seçilir” sualını verən şəxs tibbi xurafatlardan da xəbərdar olmalıdır. Məsələn, müayinələr klinik ehtiyaca əsasən seçilməlidir. Hər bir sızanaq xəstəsinə səbəbsiz şəkildə qurd analizləri, parazit müayinələri və ya tibbi göstərişi olmayan prosedurların təyin edilməsi elmi yanaşma hesab edilmir.  Psoriaz və ya pullu dəmrov  xəstələrinə daxilə kortikosteroid və ya hormonal dərmanlar verməz. Vulqar akne xəstəliyi ilə gənə xəstəliyini  qarışdırmaz Demodeks paraziti yəni gənə paraziti ilə mübariəz aparmaz. Sızanaq xəstəliyi müalicəsi üçün bağırsağı yumaz. Çivzələrin müalicəsi üçün qurd müalicəsi təyin etməz. Sızanaq müalicəsi üçün xəstələrə qurd analizi verdirməz. Akne xəstəliyi müalicəsi üçün ehtiyac olanda roacccutane dediyimiz oral izotretinoin dərmanını təyin etməkdən imtina etməz

6. Sübuta əsaslanan tibbdən istifadə etməlidir

Müalicə elmi araşdırmalar, müasir dermatoloji tövsiyələr və pasientin fərdi xüsusiyyətləri əsasında seçilməlidir. Effektivliyi sübut edilməmiş üsullar ciddi dermatoloji xəstəliklərdə əsas müalicəni əvəz etməməlidir.

7. Müalicəni fərdiləşdirməlidir

Eyni diaqnozu olan iki pasientin yaşı, xəstəliyin ağırlığı, yanaşı xəstəlikləri, istifadə etdiyi dərmanlar və əvvəlki müalicə nəticələri fərqli ola bilər. Buna görə bütün pasientlər üçün eyni müalicə sxeminin tətbiqi uyğun deyil.

8. Müalicənin fayda və risklərini izah etməlidir

Pasient hansı preparatı istifadə etdiyini bilməklə yanaşı, həmin müalicənin niyə seçildiyini, gözlənilən nəticəni və mümkün yan təsirləri də anlamalıdır. Bu, xüsusilə sistemik və uzunmüddətli dermatoloji müalicələr zamanı vacibdir.

9. “100 faiz sağalma” zəmanəti verməməlidir

Tibbdə müalicənin nəticəsinə əvvəlcədən tam zəmanət vermək mümkün deyil. Xüsusilə psoriaz kimi xroniki xəstəliklərdə məqsəd çox vaxt xəstəliyi uzunmüddətli nəzarətdə saxlamaqdır. Dəri xəstələri “qarantiya” tələbində olsalar da onlara heç zaman ən sadə dəri xəstəliyi olsa belə “qarantiya” verməz

10. Dərini orqanizmdən ayrı qiymətləndirməməlidir

Bəzi dəri əlamətləri sistemik xəstəliklərin ilk göstəricisi ola bilər. Dermatoloq lazım olduqda pasientin ümumi sağlamlıq vəziyyətini də nəzərə almalı və başqa ixtisas həkimləri ilə əməkdaşlıq etməlidir. Daxili xəstəliklər və dəri arasındakı əlaqə bu baxımdan əhəmiyyətlidir. Ən güclü dəri həkimi həm də yaxşı terapevt olmalıdır. Dəri xəstəlikləri ilə müraciət edən pasientlərə daxili xəstəliklər fonunda baxa bilməlidir. Ən yaxşı dəri həkimi sadəcə dəri deyil, eyni zamanda saç tökülməsi, dırnaq, ağız boşluğunun selikli qişasının və cinsi xəstəliklərin müalicəsi və profilaktikasını aparmalıdır.

11. Pasientlə düzgün və etik ünsiyyət qurmalıdır

Diaqnoz, müalicə planı və alternativlər pasientin başa düşə biləcəyi şəkildə izah edilməlidir. Həkim pasientin suallarına cavab verməli, tibbi məxfiliyə riayət etməli və qərarvermə prosesində pasienti məlumatlandırmalıdır.

12. Tibbi biliklərini davamlı yeniləməlidir

Dermatologiyada diaqnostika və müalicə imkanları davamlı dəyişir. Elmi konqreslər, kurslar, tibbi ədəbiyyat və davamlı professional təhsil həkimin müasir məlumatları izləməsinə kömək edir. Ən yaxşı dermatoloq ingilis dilini bilir. Beynəlxalq konfranslarda elmi məruzələrlə çıxış edir. Beynəlxalq dermatoloji elmi jurnallarında elmi məqalələri olur. .Ən güclü dermatoloq ümumdünya səhiyyə təşkilatının protokollarını bilir və tətbiq edir. Qərb ölkələri səhiyyə standartlarına uyğun tibbi davranış sərgiləyir. Dəri xəstələrinə və dəri xəstəliklərinə akademik yanaşma sərgiləyər və sübuta dayanmış təbəbətin tətbiqi ilə məşqul olur

Dermatoloq seçimində hansı qırmızı bayraqlara diqqət etmək lazımdır?

Aşağıdakı hallar avtomatik olaraq həkimin peşəkar olmadığını göstərmir. Lakin belə vəziyyətlərdə pasientin əlavə məlumat istəməsi və verilən tövsiyənin əsaslandırılmasını soruşması məqsədəuyğundur:

• kifayət qədər qiymətləndirmə aparılmadan qəti diaqnoz qoyulması;
• demək olar bütün pasientlərə eyni analizlərin verilməsi;
• xroniki xəstəliklərə “100% və birdəfəlik müalicə” vəd edilməsi;
• müalicənin risk və yan təsirlərinin izah edilməməsi;
• sübuta əsaslanan müalicənin əvəzinə yalnız qeyri-elmi üsulların təklif edilməsi;
• lazım olduğu halda başqa mütəxəssisdən rəy alınmasına qarşı çıxılması;
• həkimin dermatoloji ixtisasının aydın göstərilməməsi.

Hər dermatoloq bütün dəri problemlərinə eyni dərəcədə baxırmı?

Dermatoloqlar ümumi dermatologiya üzrə təhsil alsalar da, praktik fəaliyyətdə müxtəlif sahələrdə daha çox təcrübə qazana bilərlər. Xüsusilə mürəkkəb və uzunmüddətli problemlərdə konkret istiqamətdə geniş təcrübəsi olan həkimin seçilməsi faydalı ola bilər.

• İltihabi dermatologiya: psoriaz, atopik dermatit və digər xroniki iltihabi xəstəliklər;
• Dermatoonkologiya: şübhəli xallar, prekanseroz törəmələr və dəri xərçəngləri;
• Trixologiya: saç tökülməsi və müxtəlif alopesiya növləri;
• Pediatrik dermatologiya: uşaqlarda dəri xəstəlikləri;
• Dermatovenerologiya: dəri xəstəlikləri və cinsi yolla keçən infeksiyalar.

İlk dermatoloq qəbulunda hansı sualları vermək olar?

Pasientin öz diaqnozunu və müalicə planını anlaması vacibdir. Dermatoloq qəbulunda aşağıdakı suallar verilə bilər:

• Ehtimal olunan diaqnoz nədir?
• Əlavə müayinə və ya analiz həqiqətən lazımdırmı?
• Müalicənin əsas məqsədi nədir?
• Mümkün yan təsirlər hansılardır?
• Müalicənin effektini nə zaman qiymətləndirmək olar?
• Alternativ müalicə variantları varmı?

Elmi fəaliyyət dermatoloq seçimində vacibdirmi?

Elmi məqalələr, beynəlxalq konqreslər, professional kurslar və davamlı tibbi təhsil həkimin akademik fəaliyyətini göstərən müsbət amillər ola bilər. Bununla belə, yalnız elmi nəşrlərin sayı əsasında həkimin klinik keyfiyyətini müəyyən etmək düzgün deyil.

Əsas məsələ elmi məlumatların düzgün klinik qərarlara çevrilməsidir. Saytın müəllifinin təhsili, ixtisaslaşması və akademik fəaliyyəti haqqında ətraflı məlumatı Dr. Mehdi İskəndərlinin professional və elmi fəaliyyəti səhifəsində oxuya bilərsiniz.

Online dermatoloq konsultasiyası nə zaman uyğundur?

Bəzi dəri problemlərinin ilkin qiymətləndirilməsi və artıq diaqnozu məlum olan xəstəliklərin təqibi online konsultasiya vasitəsilə aparıla bilər. Lakin bütün dermatoloji problemlərin foto və ya video görüntü əsasında dəqiq qiymətləndirilməsi mümkün deyil.

Şübhəli xal və dəri törəmələri, dermatoskopik müayinə ehtiyacı, biopsiya göstərişi və ya diaqnozun qeyri-müəyyən olduğu hallarda üzbəüz dermatoloji müayinə tələb oluna bilər.

“Ən yaxşı dermatoloq” anlayışı nə deməkdir?

İnsanların internetdə “ən yaxşı dermatoloq”, “məsləhətli dermatoloq”, “yaxşı dəri həkimi” və ya “ən güclü dəri həkimi” kimi ifadələrlə axtarış etməsi təbiidir. Lakin bütün xəstələr və bütün dermatoloji problemlər üçün obyektiv şəkildə bir nəfəri “ən yaxşı dermatoloq” elan etmək mümkün deyil.

Daha doğru yanaşma konkret problem üçün uyğun ixtisas, klinik təcrübə və elmi yanaşmaya malik dermatoloq seçməkdir.

Tez-tez verilən suallar

Ən yaxşı dermatoloq kimdir?

Bütün pasientlər və bütün dəri xəstəlikləri üçün obyektiv şəkildə bir nəfəri “ən yaxşı dermatoloq” kimi müəyyən etmək mümkün deyil. Konkret problem üzrə uyğun ixtisas, klinik təcrübə, sübuta əsaslanan yanaşma və düzgün həkim-pasient münasibəti daha əhəmiyyətlidir.

Yaxşı dermatoloqu necə müəyyən etmək olar?

Dermatologiya üzrə rəsmi ixtisas təhsili, uyğun klinik təcrübə, diqqətli müayinə, ehtiyac olduqda düzgün diaqnostik üsullardan istifadə, sübuta əsaslanan müalicə və pasientin məlumatlandırılması əsas meyarlardandır.

Dermatoloq və dermatoveneroloq arasında fərq varmı?

Dermatovenerologiya dəri xəstəlikləri ilə yanaşı cinsi yolla keçən xəstəliklərin də diaqnostikası və müalicəsini əhatə edən ixtisas sahəsidir. İxtisasın rəsmi adı ölkənin tibbi təhsil sistemindən asılı olaraq dəyişə bilər.

Dəri problemi üçün dermatoloq, yoxsa kosmetoloq seçilməlidir?

Səpgi, qaşınma, saç tökülməsi, dırnaq dəyişiklikləri, şübhəli xal və digər tibbi dəri problemlərində ilkin diaqnostik qiymətləndirmənin dermatoloq tərəfindən aparılması daha məqsədəuyğundur.

Online dermatoloq konsultasiyası kifayət edirmi?

Bəzi problemlərin ilkin qiymətləndirilməsi və müəyyən xəstəliklərin təqibi üçün kifayət edə bilər. Dermatoskopiya, biopsiya və ya ətraflı fiziki müayinə tələb edən hallarda isə üzbəüz qəbul lazım olur.