Ziyillərin müalicəsi ziyilin növünə, yerləşdiyi nahiyəyə, sayına, ölçüsünə və xəstənin yaşına görə fərqlənir. Ziyillər insan papillomavirusunun – HPV-nin dərinin üst qatında yaratdığı xoşxassəli törəmələrdir. Əldə, barmaqda, dırnaq ətrafında, ayaq altında və bədənin digər sahələrində yarana bilər.
Bəzi ziyillər zamanla öz-özünə yox ola bilər. Bununla belə ağrılı, çoxsaylı, sürətlə yayılan, təkrarlanan və ya uzun müddət qalan ziyillərdə müalicə tələb oluna bilər. Ən çox istifadə edilən üsullar arasında salisil turşusu tərkibli preparatlar və krioterapiya – maye azotla dondurma yer alır.
Qısa cavab: Ziyillərin müalicəsində əsas məqsəd HPV ilə yoluxmuş dəri toxumasını tədricən aradan qaldırmaqdır. Kiçik əl və ayaq ziyillərində salisil turşusu istifadə edilə bilər. Daha davamlı, qalın və ya çoxsaylı ziyillərdə dermatoloq maye azotla krioterapiya tətbiq edə bilər. Bəzi ziyillərdə bir neçə müalicə seansı tələb olunur.
Mündəricat
- Ziyil nədir?
- Ziyillərin növləri hansılardır?
- Ziyillərin müalicəsi necə aparılır?
- Ziyil üçün dərman hansıdır?
- Ziyil üçün krem və maz istifadə edilirmi?
- Ziyilin evdə müalicəsi mümkündürmü?
- Maye azotla ziyil müalicəsi
- Ayaqda ziyil müalicəsi
- Barmaqda ziyil müalicəsi
- Üzdə ziyil necə müalicə edilir?
- Ət xalı ilə ziyilin fərqi nədir?
- Genital ziyillərin müalicəsi
- Ziyili kəsmək və ya qoparmaq olarmı?
- Cistotel ziyil dərmanı istifadə etmək olarmı?
- Ziyil niyə təkrar yaranır?
- Ziyilin yayılmasının qarşısı necə alınır?
- Nə zaman dermatoloqa müraciət edilməlidir?
- Tez-tez verilən suallar
Ziyil nədir?
Ziyil dəridə HPV infeksiyası nəticəsində yaranan xoşxassəli, adətən sərt və nahamar səthli törəmədir. Virus dərinin xırda zədələnmiş sahələrindən daxil olaraq epidermal hüceyrələrin çoxalmasına səbəb olur.
Ziyillər yoluxucu ola bilər. Virus bir insandan digərinə birbaşa dəri təması ilə və ya eyni insanın bir dəri sahəsindən digərinə keçə bilər. Ziyili qoparmaq, qaşımaq və ya ziyildə istifadə edilmiş alətləri sağlam dəridə istifadə etmək yayılmanı asanlaşdıra bilər.
Daha ətraflı video müsahibədə
Ziyillərin növləri hansılardır?
| Ziyil növü | Ən çox görüldüyü yer | Xüsusiyyəti |
|---|---|---|
| Adi ziyil | Əl, barmaq, diz | Sərt, nahamar və qabarlı səth |
| Ayaqaltı ziyil | Ayağın altı | Təzyiq səbəbindən içəriyə doğru böyüyə və ağrı verə bilər |
| Yastı ziyil | Üz, əl, ayaq | Kiçik, hamar və çoxsaylı ola bilər |
| Dırnaqətrafı ziyil | Dırnaq kənarları | Dırnaq formasını poza bilər |
| Genital ziyil | Cinsiyyət və anal nahiyə | Digər dəri ziyillərindən ayrıca qiymətləndirilməlidir |
Ziyillərin müalicəsi necə aparılır?
Ziyillərin müalicəsi hər xəstədə eyni üsulla aparılmır. Dermatoloq ziyilin yerləşdiyi nahiyəni, qalınlığını, sayını, nə qədər müddətdir mövcud olduğunu və əvvəlki müalicələrə cavabını qiymətləndirir.
Kiçik və səthi ziyillərdə yerli preparatlar kifayət edə bilər. Qalın, ağrılı, çoxsaylı və ya uzun müddətdir davam edən ziyillərdə isə krioterapiya və digər dermatoloji prosedurlar lazım ola bilər.
| Müalicə | Daha çox hansı ziyildə? | Əsas xüsusiyyət |
|---|---|---|
| Salisil turşusu | Əl və ayaq ziyilləri | Ziyilin qalın keratin qatını tədricən yumşaldır və soyur |
| Krioterapiya | Adi, ayaqaltı və seçilmiş digər ziyillər | Maye azotla ziyil toxumasının dondurulması |
| Küretaj / elektrokoaqulyasiya | Seçilmiş davamlı ziyillər | Ziyil toxumasının fiziki olaraq aradan qaldırılması |
| Digər dermatoloji müalicələr | Standart müalicəyə davamlı hallarda | Ziyilin növünə görə fərdi seçilir |
Ziyil üçün dərman hansıdır?
Pasientlərin tez-tez axtardığı ifadələrdən biri “ziyil üçün dərman”dır. Dəri ziyillərinin müalicəsində ən çox istifadə edilən yerli preparatlardan biri salisil turşusu tərkibli dərmanlardır.
Salisil turşusu keratolitik təsir göstərərək ziyilin qalınlaşmış səthini tədricən yumşaldır və soyulmasına kömək edir. Preparatın konsentrasiyası və tətbiq üsulu ziyilin yerləşdiyi nahiyəyə görə dəyişə bilər.
Ziyil üçün krem və maz istifadə edilirmi?
Pasientlər tez-tez ziyil üçün krem və ya ziyil üçün maz axtarırlar. Lakin hər krem ziyilin müalicəsinə uyğun deyil.
Ziyil bakterial və ya göbələk infeksiyası olmadığı üçün adi antibiotik və göbələk əleyhinə kremlər HPV mənşəli ziyili aradan qaldırmır.
Bəzi hallarda dermatoloq ziyilin növünə və yerləşdiyi sahəyə uyğun reseptli preparatlardan istifadə edə bilər.
Ziyilin evdə müalicəsi mümkündürmü?
Bir və ya bir neçə kiçik əl və ayaq ziyilində ziyilin evdə müalicəsi üçün salisil turşusu tərkibli preparatlar istifadə edilə bilər.
Salisil turşusu ilə ziyil müalicəsi necə aparılır?
- Ziyili ilıq suda təxminən 5–10 dəqiqə yumşaldın.
- Ölü və qalınlaşmış keratin təbəqəsini ehtiyatla azaldın.
- Preparatı yalnız ziyilin üzərinə tətbiq edin.
- İstehsalçının istifadə təlimatına uyğun olaraq proseduru təkrarlayın.
- Güclü ağrı, yara, qanama və ya ciddi qıcıqlanma yaranarsa istifadəyə ara verin.
Ziyildə istifadə edilmiş pilka, pemza daşı və digər alətləri sağlam dəri sahələrində istifadə etmək olmaz.
Maye azotla ziyil müalicəsi – krioterapiya
Krioterapiya ilə ziyil müalicəsi dermatologiyada geniş istifadə olunan prosedurlardan biridir. Maye azot çox aşağı temperatur yaradaraq ziyil toxumasını dondurur.
Prosedur zamanı sancma, yanma və ağrı hiss oluna bilər. Daha sonra nahiyədə qızartı və bəzən su qabarcığı əmələ gələ bilər.
Ziyilin qalınlığı və yerləşdiyi nahiyədən asılı olaraq bir seans kifayət etməyə bilər və təkrar krioterapiya lazım ola bilər.
Krioterapiya haqqında daha ətraflı məlumat üçün
maye azot və krioterapiya haqqında məqaləyə
baxa bilərsiniz.
Ayaqda ziyil müalicəsi necə aparılır?
Ayaqda ziyil müalicəsi, xüsusilə ayaqaltı ziyillərdə, bir qədər uzun çəkə bilər. Bədənin ağırlığı ziyilin üzərinə təzyiq göstərdiyi üçün törəmə dərinin daxilinə doğru böyüyə bilər.
Ayaqaltı ziyil bəzən mazol və ya döyənəklə qarışdırılır. Dermatoloq klinik müayinə və lazım olduqda dermatoskopiya ilə bu törəmələri fərqləndirə bilər.
Müalicədə salisil turşusu, qalın keratin təbəqəsinin azaldılması və krioterapiya istifadə edilə bilər.
Barmaqda ziyil müalicəsi
Əldə və barmaqda ziyillər ən çox rast gəlinən formalardandır. Barmaqda ziyil müalicəsi üçün salisil turşusu və krioterapiya tətbiq edilə bilər.
Dırnaq ətrafındakı ziyillər daha diqqətli müalicə tələb edir. Aqressiv prosedurlar dırnaq matriksinə zərər verə bildiyi üçün bu nahiyədə müalicənin dermatoloq tərəfindən aparılması məqsədəuyğundur.
Üzdə ziyil necə müalicə edilir?
Üzdə olan ziyillərə güclü turşuların və ya naməlum “ziyil yandırıcı” preparatların özbaşına tətbiqi tövsiyə edilmir.
Üz dərisində kimyəvi yanıq, çapıq və postinflamatuar hiperpiqmentasiya riski mövcuddur. Bundan əlavə, üzdəki hər törəmə ziyil olmaya bilər.
Ət xalı ilə ziyilin fərqi nədir?
Pasientlər bəzən ət xalı ilə ziyili bir-biri ilə qarışdırırlar. Gündəlik dildə “ət xalı” adlandırılan törəmə çox vaxt tibbdə akroxordon və ya skin tag adlanan xoşxassəli dəri törəməsidir. Daha ətraflı video müsahibədə.
Ziyil isə HPV infeksiyası ilə əlaqədardır və quruluşu, səthi və yoluxuculuğu baxımından ət xalından fərqlənir.
| Xüsusiyyət | Ziyil | Ət xalı |
|---|---|---|
| Səbəb | HPV infeksiyası | Adətən HPV ilə əlaqəli deyil |
| Səth | Çox vaxt sərt və nahamar | Adətən yumşaq və hamar |
| Forma | Yastı və ya qabarlı ola bilər | Çox vaxt nazik saplaq üzərində sallanır |
| Yoluxuculuq | Yoluxucu ola bilər | Yoluxucu deyil |
| Yerləşmə | Əl, barmaq, ayaq, diz və digər sahələr | Boyun, qoltuqaltı, qasıq, göz qapaqları kimi sürtünmə sahələri |
Bəzi hallarda görünüş əsasında fərqləndirmək çətin ola bilər. Xüsusilə sürətlə böyüyən, qanayan, rəngi dəyişən və ya qeyri-adi görünüşlü törəmələr dermatoloq tərəfindən qiymətləndirilməlidir.
Ət xalları haqqında ayrıca məlumat üçün
ət xalı nədir?
məqaləsini oxuya bilərsiniz.
Genital ziyillərin müalicəsi eynidirmi?
Xeyr. Genital ziyillər ayrıca klinik vəziyyət kimi qiymətləndirilməlidir. Cinsiyyət orqanlarında və anal nahiyədə yaranan HPV mənşəli kondilomaların müalicəsi adi əl və ayaq ziyillərindən fərqlənə bilər.
Bu nahiyələrdə salisil turşusu kimi adi əl və ayaq ziyili preparatlarını özbaşına istifadə etmək olmaz.
Genital papillomalar haqqında daha ətraflı məlumat üçün
papillomanın müalicəsi
məqaləsinə baxa bilərsiniz.
Ziyilləri kəsmək və ya qoparmaq olarmı?
Ziyili evdə kəsmək, iynə ilə deşmək və ya qoparmaq tövsiyə edilmir. Bu zaman qanama, ikincili infeksiya, çapıq və virusun ətraf dəriyə yayılması baş verə bilər.
Bundan əlavə, ziyilə bənzəyən hər törəmə həqiqətən ziyil olmaya bilər.
Cistotel ziyil dərmanı istifadə etmək olarmı?
“Cistotel ziyil dərmanı” adı ilə satılan preparatların tərkibi istehsalçıya görə fərqlənə bilər.
Bəzi belə məhsullar güclü qələvi və ya digər yandırıcı maddələr ehtiva edə bilər. Sağlam dəriyə toxunduqda kimyəvi yanıq və çapıq yarada bilər.
Xüsusilə üz, boyun, genital nahiyə və diaqnozu dəqiq olmayan törəmələr üzərində həkim məsləhəti olmadan istifadə edilməməlidir.
Ziyil niyə təkrar yaranır?
Müalicədən sonra ziyilin yenidən yaranması mümkündür. Görünən ziyil toxuması aradan qaldırılsa belə HPV ətraf dəri hüceyrələrində qala bilər.
Təkrarlanma riski xüsusilə çoxsaylı ziyillərdə, dırnaq ətrafı ziyillərdə, immuniteti zəifləyən şəxslərdə və uzun müddətdir mövcud olan ziyillərdə daha yüksək ola bilər.
Ziyilin yayılmasının qarşısını necə almaq olar?
- Ziyili qoparmayın və qaşımayın.
- Ziyildə istifadə etdiyiniz pilka və pemza daşını başqa dəri sahəsində istifadə etməyin.
- Dırnaqları və dırnaqətrafı dərini dişləməyin.
- İctimai duş və hovuz ətrafında ayaqqabısız gəzməməyə çalışın.
- Ziyilin üzərindən ülgüclə keçməyin.
- Dəsmal və digər şəxsi əşyaları paylaşmayın.
Ziyil hansı hallarda dermatoloqa göstərilməlidir?
Aşağıdakı hallarda dermatoloq müayinəsi xüsusilə vacibdir:
- törəmənin ziyil olub-olmadığına əmin deyilsinizsə;
- ziyil sürətlə böyüyürsə;
- qanayırsa və ya yara əmələ gəlirsə;
- rəngi və görünüşü dəyişirsə;
- çoxsaylı ziyillər yaranırsa;
- üzdə və ya genital nahiyədədirsə;
- evdə aparılan müalicəyə baxmayaraq keçmirsə;
- güclü ağrı verirsə;
- xəstədə diabet və ya immun sisteminin zəifləməsi varsa.
Ziyillərin müalicəsi haqqında tez-tez verilən suallar
Ziyil öz-özünə keçə bilərmi?
Bəli. Xüsusilə uşaqlarda bəzi ziyillər immun sisteminin HPV-yə qarşı cavabı nəticəsində zamanla öz-özünə yox ola bilər. Bunun üçün aylar və ya daha uzun müddət lazım ola bilər.
Ziyil üçün ən yaxşı dərman hansıdır?
Bütün ziyillər üçün eyni “ən yaxşı” preparat yoxdur. Adi əl və ayaq ziyillərində salisil turşusu ən çox istifadə edilən yerli müalicə üsullarından biridir.
Ziyili dondurmaq effektlidirmi?
Maye azotla krioterapiya geniş istifadə olunan ziyil müalicəsidir. Bir çox hallarda bir neçə seans tələb oluna bilər.
Ayaqda ziyil ağrı verə bilərmi?
Bəli. Ayaqaltı ziyillər bədənin ağırlığı altında içəriyə doğru basıldığı üçün yeriyərkən və ayaq üstə durarkən ağrı verə bilər.
Ziyil yoluxucudurmu?
Bəli. Ziyillər HPV tərəfindən törədildiyi üçün virus birbaşa və dolayı təmasla yayıla bilər.
Ziyilin tam müalicəsi mümkündürmü?
Bir çox ziyil uğurla aradan qaldırıla bilər. Bununla belə HPV dəri hüceyrələrində qala bildiyi üçün bəzi ziyillər müalicədən sonra təkrar yarana bilər.
Nəticə
Ziyillərin müalicəsi ziyilin növünə, yerləşdiyi nahiyəyə və klinik xüsusiyyətlərinə uyğun seçilməlidir. Əl və ayaq ziyillərində salisil turşusu və krioterapiya əsas müalicə variantları arasındadır.
Ayaqaltı, dırnaqətrafı, çoxsaylı və davamlı ziyillərin müalicəsi daha uzun çəkə bilər. Üzdə, genital nahiyədə, qanayan, sürətlə dəyişən və ya diaqnozu şübhəli törəmələrdə isə özbaşına müalicə əvəzinə dermatoloq müayinəsi məqsədəuyğundur.
Dermatoloq müayinəsinə ehtiyacınız var?
Ziyilin diaqnozunun dəqiqləşdirilməsi, dermatoskopik qiymətləndirilməsi və uyğun müalicə üsulunun seçilməsi üçün dermatoloq müayinəsi aparıla bilər.








