Uşaqlarda dəmrov nə deməkdir?

“Dəmrov” sözü gündəlik dildə çox vaxt qabıqlı, qaşınan və ləkəli səpgilər üçün istifadə olunur. Lakin dermatologiyada bu söz tək bir diaqnoz deyil. Eyni görünən qızartıların səbəbi göbələk, ekzema, psoriaz, virus, allergik iltihab və ya başqa dəri xəstəliyi ola bilər.

Uşaqlarda dəmrov deyilən səpgilər böyüklərdən fərqli qiymətləndirilməlidir. Uşağın yaşı, səpginin yeri, qaşıntının dərəcəsi, saç tökülməsi, ailədə psoriaz olması, heyvan təması, məktəb və ya bağçada oxşar xəstəliklərin olub-olmaması diaqnoz üçün vacibdir.

Uşaqlarda dəmrovun növləri düzgün ayırd edilməzsə, göbələk xəstəliyinə steroid krem çəkilə, psoriaz allergiya kimi müalicə oluna və ya saçlı dəri dəmrovu gecikərək qalıcı saç tökülməsi riski yarada bilər.

Dəmrovun bütün yaş qruplarında ümumi növləri haqqında daha geniş məlumat üçün
dəmrov xəstəliyi
məqaləsinə baxa bilərsiniz.

Uşaqlarda dəmrovun əsas növləri

Uşaqlarda dəmrovun əsas növlərini ayırmaq üçün üç sual vacibdir: səpgi haradadır, qabıqlanma necə görünür və xəstəlik yoluxucu ola bilərmi?

Məsələn, saçlı dəridə qabıqlanma və qırılmış saçlar göbələk mənşəli saçlı dəri dəmrovunu düşündürə bilər. Üzdə solğun, az qabıqlı, ağ ləkələr daha çox ağ dəmrovla uyğun ola bilər. Bədəndə xırda, damcıvari, qabıqlı səpgilər isə damcıvari psoriaz ehtimalını artırır.

Cədvəli mobil telefonda sağa-sola sürüşdürə bilərsiniz.

Uşaqlarda göbələk mənşəli dəmrov

Uşaqlarda göbələk mənşəli dəmrov dərinin dermatofit adlanan göbələklərlə yoluxması nəticəsində yaranır. Bədəndəki göbələk dəmrovu çox vaxt dairəvi, kənarı daha qabarıq və qabıqlı, ortası isə nisbətən açıq görünən ləkə şəklində olur.

Bu növ dəmrov insandan-insana, heyvandan-insana və ya dəsmal, geyim, daraq kimi əşyalar vasitəsilə yayıla bilər. Xüsusilə pişik və itlə yaxın təmas, idman zalları, bağça və məktəb mühiti risk yarada bilər.

Göbələk mənşəli dəmrovda ən böyük səhvlərdən biri diaqnoz qoyulmadan steroid krem istifadə etməkdir. Steroid krem qızartını müvəqqəti azalda bilər, amma göbələyin yayılmasına və görünüşünün dəyişməsinə səbəb ola bilər.

Aşağıdakı diaqram mobil telefonda sağa-sola sürüşdürülür.

Uşaqlarda saçlı dəri dəmrovu

Saçlı dəri dəmrovu uşaqlarda xüsusi diqqət tələb edən göbələk infeksiyasıdır. Bu zaman saçlı dəridə qabıqlanma, qaşıntı, qırılmış saçlar, dairəvi saç tökülməsi sahələri və bəzən irinli, ağrılı şişkinlik yarana bilər.

Saçlı dəri dəmrovu yalnız adi kəpək kimi qiymətləndirilməməlidir. Uşaqda saç tökülməsi, saçların dibdən qırılması, qara nöqtəyə bənzər görünüş, qabıq və boyunda limfa düyünlərinin şişməsi varsa, göbələk infeksiyası ehtimalı düşünülməlidir.

Saçlı dəri dəmrovunda təkcə krem və şampun adətən kifayət etmir. Bu vəziyyət çox vaxt ağızdan verilən antifungal dərmanlar tələb edir. Müalicə həkim tərəfindən uşağın yaşı, çəkisi və göbələyin növünə görə seçilməlidir.

Uşaqlarda çəhrayı dəmrov

Çəhrayı dəmrov, yəni pityriasis rosea, çox vaxt gövdədə başlayan, oval və incə qabıqlı ləkələrlə gedən səpgidir. Bəzi hallarda əvvəlcə daha iri “ana ləkə” görünür, sonra isə sinə, qarın və kürəkdə daha kiçik səpgilər yaranır.

Çəhrayı dəmrov adətən öz-özünə geriləyən xəstəlikdir. Lakin uşaqlarda göbələk, dərman səpgisi, sifilis, ekzema və psoriazla qarışa bildiyi üçün qeyri-tipik hallarda dermatoloq müayinəsi vacibdir.

Bu xəstəlikdə əsas məqsəd uşağın qaşıntısını azaltmaq, dərini qıcıqlandırmamaq və diaqnozu dəqiqləşdirməkdir. Hər çəhrayı və qabıqlı səpgi çəhrayı dəmrov deyil.

Uşaqlarda ağ dəmrov

Ağ dəmrov, yəni pityriasis alba, uşaqlarda xüsusilə üzdə, yanaqlarda, boyunda və qollarda solğun, ağabənzər, incə qabıqlı ləkələrlə görünə bilər. Bu ləkələr tam ağ olmur, ətraf dəri qaraldıqda daha çox seçilir.

Ağ dəmrov çox vaxt quru dəri, atopik dermatit və dəri baryerinin zəifləməsi ilə əlaqəli olur. Uşağın dərisi qurudursa, çox yuyulursa, sərt sabun istifadə edilirsə və günəşdən sonra rəng fərqi artırsa, ağ dəmrov daha nəzərəçarpan ola bilər.

Valideynlər ağ dəmrovu vitiliqo ilə qarışdıra bilər. Vitiliqoda rəng itkisi daha kəskin və südağ görünür. Ağ dəmrovda isə sərhədlər çox vaxt daha yumşaqdır və incə quruluq-qabıqlanma olur.

Uşaqlarda pullu dəmrov nə vaxt düşünülür?

Pullu dəmrov xalq arasında psoriaz üçün istifadə edilən ifadələrdən biridir. Uşaqlarda pullu dəmrov qalın, qızarıq, gümüşü-ağ qabıqlı lövhələrlə, saçlı dəridə qabıqlanma ilə, dırnaqlarda çuxurlanma və ya qalınlaşma ilə özünü göstərə bilər.

Pullu dəmrov yoluxucu deyil. Uşağın səpgisi başqasına keçmir. Lakin xəstəlik xroniki gedişli ola bilər və bəzi uşaqlarda dırnaq və oynaq əlamətləri ilə müşayiət oluna bilər.

Əgər uşağın dirsək, diz, saçlı dəri, bel və dırnaq nahiyəsində qalın qabıqlı lövhələri varsa, ailədə psoriaz tarixi mövcuddursa və səpgilər təkrarlanırsa, pullu dəmrov ehtimalı nəzərə alınmalıdır.

Psoriazın ümumi əlamətləri və müalicəsi haqqında əsas məlumat üçün
psoriaz
məqaləsinə baxa bilərsiniz.

Uşaqlarda damcıvari psoriazdan necə fərqlənir?

Damcıvari psoriaz uşaqlarda pullu dəmrovun xüsusi forması kimi görünə bilər. Bu zaman səpgilər iri lövhələr şəklində deyil, çoxsaylı xırda damcılar kimi yaranır. Çox vaxt boğaz infeksiyasından sonra başlayır.

Valideynlər bu səpgini allergiya, virus səpgisi və ya qida reaksiyası kimi qəbul edə bilər. Lakin səpgilərin üzərində incə qabıqlanma, gövdədə yayılma və infeksiyadan sonra başlanma damcıvari psoriaz ehtimalını artırır.

Bu mövzu ayrıca və daha ətraflı izah edilməlidir. Əgər uşağın səpgisi boğaz infeksiyasından sonra xırda, damcıvari, qabıqlı formada yaranıbsa,
uşaqlarda damcıvari psoriaz
məqaləsinə baxa bilərsiniz.

Cədvəli mobil telefonda sağa-sola sürüşdürün.

Uşaqlarda dəmrov diaqnozu necə qoyulur?

Uşaqlarda dəmrov diaqnozu yalnız şəkilə baxmaqla qoyulmamalıdır. Dermatoloq səpginin formasını, yerləşməsini, qabıqlanmanın tipini, saç və dırnaq tutulmasını, qaşıntını, infeksiya tarixini və yoluxma ehtimalını birlikdə qiymətləndirir.

Göbələk şübhəsi varsa, dəri qırıntısı, saç nümunəsi, mikroskopiya, göbələk əkilməsi və ya Wood lampası kimi üsullar lazım ola bilər. Psoriaz, ekzema və ya digər papuloskvamoz xəstəliklərdən şübhələnildikdə isə dermatoskopiya və bəzən dəri biopsiyası faydalı ola bilər.

Uşaqda dəmrovun növü müəyyən edilmədən müalicəyə başlamaq risklidir. Eyni görünən qabıqlı səpgilərdən biri antifungal dərman tələb edə bilər, digəri isə nəmləndirici və iltihab əleyhinə müalicə ilə idarə oluna bilər.

Diaqnostik yanaşmanı mobil telefonda sağa-sola sürüşdürün.

Uşaqlarda dəmrov müalicəsi necə seçilir?

Uşaqlarda dəmrov müalicəsi dəmrovun növündən asılıdır. Bütün dəmrovlara eyni krem çəkilmir. Göbələk mənşəli səpgiyə steroid krem vurmaq zərərli ola bilər, psoriazı isə göbələk kremi ilə uzun müddət müalicə etmək vaxt itkisinə səbəb ola bilər.

Müalicədə əsas məqsəd əvvəlcə səbəbi müəyyən etmək, sonra isə uşağın yaşına, səpginin yayılmasına, yerləşməsinə və xəstəliyin ağırlığına uyğun təhlükəsiz plan seçməkdir.

Cədvəli mobil telefonda sağa-sola sürüşdürə bilərsiniz.

Valideynlərin etməməli olduğu səhvlər

Uşaqlarda dəmrovun növləri ayırd edilmədən müalicə etmək ən çox rast gəlinən problemdir. Valideynlər çox vaxt əvvəl evdə krem sınayır, səpgi keçmədikdə isə həkimə müraciət edir. Bu, diaqnozu çətinləşdirə bilər.

• Diaqnoz qoyulmadan steroidli krem istifadə etməyin.
• Hər dairəvi ləkəni göbələk kimi müalicə etməyin.
• Uşağın saçlı dərisində saç tökülməsi varsa, yalnız şampunla gözləməyin.
• Göbələk şübhəsində daraq, papaq və dəsmalı paylaşdırmayın.
• Uşağın səpgisini yod, spirt, limon, sirkə və qıcıqlandırıcı maddələrlə silməyin.
• Psoriazı yoluxucu xəstəlik kimi qəbul edib uşağı sosial izolyasiyaya salmayın.
• Səpgilər yayılırsa, dermatoloq müayinəsini gecikdirməyin.

Uşaqlarda dəri daha həssasdır. Böyüklərdə istifadə edilən krem və dərmanlar uşaqlarda eyni təhlükəsizliklə istifadə edilə bilməz. Dərmanın gücü, sahəsi və müddəti həkim tərəfindən seçilməlidir.

Nə vaxt dermatoloqa müraciət edilməlidir?

Uşaqlarda dəmrovun bəzi formaları yüngül ola bilər, amma bəzi hallarda müayinəni gecikdirmək düzgün deyil. Xüsusilə yoluxucu göbələk və saçlı dəri dəmrovu erkən tanınmalıdır.

• Səpgi sürətlə yayılırsa
• Uşaqda saç tökülməsi və qırılmış saçlar varsa
• Saçlı dəridə ağrılı, irinli və şişkin ocaq yaranıbsa
• Səpgilər məktəb və ya bağçada başqa uşaqlarda da varsa
• Ailədə və ya ev heyvanında oxşar ləkələr görünürsə
• Steroid kremdən sonra səpgi daha da yayılıbsa
• Uşaqda dırnaq dəyişiklikləri və oynaq ağrısı varsa
• Səpgi qızdırma, halsızlıq və ümumi vəziyyət pozulması ilə birlikdədirsə

Uşaqlarda dəmrovun növləri haqqında tez-tez verilən suallar

Uşaqlarda dəmrov yoluxucudurmu?

Dəmrovun növündən asılıdır. Göbələk mənşəli dəmrov və saçlı dəri dəmrovu yoluxucu ola bilər. Pullu dəmrov, ağ dəmrov və damcıvari psoriaz isə yoluxucu deyil.

Uşaqlarda hər qabıqlı səpgi dəmrovdurmu?

Xeyr. Qabıqlı səpgilər ekzema, psoriaz, göbələk, çəhrayı dəmrov, pityriasis alba, dərman səpgisi və digər xəstəliklərdə görünə bilər. “Dəmrov” gündəlik dildə ümumi ifadədir, tibbi diaqnoz deyil.

Uşaqlarda dəmrov üçün hansı maz yaxşıdır?

Dəmrovun növü müəyyən edilmədən maz seçmək düzgün deyil. Göbələk üçün antifungal, ekzema üçün baryer bərpaedici və iltihab əleyhinə, psoriaz üçün isə fərqli dermatoloji müalicələr lazım ola bilər.

Uşaqlarda saçlı dəri dəmrovu necə tanınır?

Saçlı dəridə qabıqlanma, qaşıntı, saçların dibdən qırılması, dairəvi saç tökülməsi, qara nöqtələr və bəzən ağrılı irinli şişlik saçlı dəri dəmrovunu düşündürə bilər.

Ağ dəmrov vitiliqodurmu?

Xeyr. Ağ dəmrov adətən yüngül ekzema/quruluqla əlaqəli solğun ləkələrdir. Vitiliqoda rəng itkisi daha kəskin və südağ olur. Dəqiq fərq üçün dermatoloq müayinəsi lazımdır.

Uşaqlarda pullu dəmrov başqasına keçirmi?

Xeyr. Pullu dəmrov, yəni psoriaz, yoluxucu xəstəlik deyil. Uşaqdan başqa uşağa keçmir. Lakin xroniki gedişli ola və təkrarlaya bilər.

Dəmrov heyvandan uşağa keçə bilərmi?

Göbələk mənşəli dəmrov bəzi hallarda pişik, it və digər heyvanlardan uşağa keçə bilər. Ev heyvanında tüksüz, qabıqlı ləkələr varsa, baytar müayinəsi də lazım ola bilər.

Uşaqlarda dəmrov zamanı steroid krem istifadə etmək olarmı?

Diaqnoz qoyulmadan istifadə edilməməlidir. Əgər səpgi göbələkdirsə, steroid krem göbələyi gizlədə və yaya bilər. Steroid yalnız həkim diaqnoz qoyduqdan sonra uyğun hallarda seçilməlidir.

Uşaqlarda dəmrov üçün analiz lazımdırmı?

Həmişə lazım deyil. Lakin göbələk, saçlı dəri dəmrovu, qeyri-tipik səpgi, müalicəyə cavabsızlıq və ya təkrarlayan hallar varsa, mikroskopiya, göbələk əkilməsi və digər testlər lazım ola bilər.

Dəmrov müalicəsindən sonra ləkə qala bilərmi?

Bəzi uşaqlarda iltihab keçdikdən sonra müvəqqəti açıq və ya tünd ləkələr qala bilər. Bu, xüsusilə tünd dəri tiplərində daha çox nəzərə çarpa bilər. Ləkənin qalıcı olub-olmaması diaqnozdan və iltihabın dərinliyindən asılıdır.

Nəticə

Uşaqlarda dəmrovun növləri bir-birindən fərqli səbəblərlə yaranır. Eyni “qabıqlı səpgi” görüntüsü bəzən yoluxucu göbələk, bəzən ağ dəmrov, bəzən çəhrayı dəmrov, bəzən isə pullu dəmrov və ya damcıvari psoriaz ola bilər.

Ona görə uşaqlarda dəmrov zamanı əsas məqsəd əvvəlcə dəmrovun növünü dəqiqləşdirməkdir. Düzgün diaqnoz qoyulduqda həm lazımsız dərmanların qarşısı alınır, həm də yoluxucu xəstəliklərin ailə və məktəb mühitində yayılması azaldıla bilər.

Uşağın dərisində davamlı, qaşınan, qabıqlı, dairəvi və ya saç tökülməsi ilə müşayiət olunan səpgilər varsa, dermatoloq müayinəsi gecikdirilməməlidir.